Brood ligt voor veel mensen zo vanzelfsprekend op tafel dat we soms vergeten hoe waardevol het eigenlijk is. Brood en vooral volkorenbrood levert een belangrijke bijdrage aan onze dagelijkse inname van vezels, plantaardige eiwitten en andere voedingsstoffen. Toch wordt die voedingswaarde nog onvoldoende herkend, blijkt uit recent consumentenonderzoek van Instituut Brood & Gezondheid vzw (Profacts, maart 2026). Dat bewustzijn blijft vooral achter bij jongeren. Dat maakt het des te belangrijker om de kracht van volkorenbrood onder de aandacht te blijven brengen - niet als hypeproduct maar als een toegankelijk, vertrouwd basisvoedingsmiddel voor iedere leefstijl.

Vezels: bekend, maar nog niet vanzelfsprekend

Brood is een vezelrijke keuze. Toch blijkt uit het onderzoek dat slechts 63% van de Belgen zich daarvan bewust is. Vooral jongeren scoren laag: slechts 47% van de 18-35 jarigen weet dat brood vezels bevat. Havermout (65%) staat bovenaan, en na brood volgen peulvruchten (57%), groenten (53%), noten (48%) en fruit (47%).

In een tijd waarin trends zoals fibermaxxing — het bewust verhogen van de vezelinname — aan populariteit winnen, blijft het belangrijk om ook volkorenbrood nadrukkelijk te positioneren als  toegankelijke bron van vezels. Volkorenbrood is immers breed beschikbaar, betaalbaar en levert naast vezels ook andere essentiële voedingsstoffen.

Hoewel consumenten brood enigszins associëren met vezels, blijft de consumptie van volkorenproducten achter bij de aanbevelingen. Slechts 1% van de volwassenen tussen 18 en 64 jaar behaalt de aanbeveling van 125 gram volle granen per dag, zo blijkt uit de meest recente voedselconsumptiepeiling. Kennis alleen volstaat dus niet: ook praktische voedingsvoorlichting en consistente positionering van volkoren binnen beleid en aankoopkanalen zijn nodig.

Onderschatte eiwitbron

Uit het consumentenonderzoek blijkt bovendien dat het bewustzijn rondom eiwitten in brood beperkt blijft. Slechts 28% van de consumenten weet dat brood plantaardige eiwitten bevat. Toch is er een positieve ontwikkeling zichtbaar: tegenover vorig jaar steeg dit aandeel met 11% (14% in Vlaanderen, 7% in Wallonië). Opvallend is bovendien dat consumenten van 55 jaar en ouder (33%) zich daar bewuster van zijn dan jongere consumenten (24%).

In discussies over de voedseltransitie ligt de focus vaak op nieuwe (eiwit)producten en alternatieve bronnen. Daardoor verdwijnen bestaande basisproducten zoals brood soms naar de achtergrond, terwijl deze binnen het huidige Belgische voedingspatroon al substantieel bijdragen aan de eiwitinname. Drastische veranderingen in eetgedrag zijn dus niet per definitie noodzakelijk om meer plantaardige eiwitten te eten. Kennisdeling over brood als bron van eiwit blijft daarom essentieel.

Generatieverschillen in waardering voor brood

Naast vezels en plantaardige eiwitten levert volkorenbrood ook B-vitaminen, ijzer, complexe koolhydraten en — via bakkerszout — jodium. Volkorenbrood is daarmee een pakket van goede voedingsstoffen.

Uit het consumentenonderzoek blijkt dat 75% van de Belgen akkoord gaat met de stelling dat brood belangrijke voedingsstoffen levert. Ook daar is een generatieverschil zichtbaar: onder jongvolwassenen van 18 tot 34 jaar ligt dit percentage lager (63%). Vooral onder jongvolwassenen is dus extra aandacht nodig voor de rol van brood in een gezond voedingspatroon, en dit via gerichte communicatie en educatie.

Gezondheidswinst wetenschappelijk onderbouwd

De gezondheidsvoordelen van volkorenproducten zijn wetenschappelijk onderbouwd. De combinatie van vezels, vitaminen, mineralen en bioactieve stoffen hangt samen met een lager risico op hart- en vaatziekten, diabetes type 2 en darmkanker. Daarnaast zijn er aanwijzingen dat een hogere vezelinname — mogelijks via effecten op de darmmicrobiota — samenhangt met een lager risico op depressieve klachten. Ook lijkt een hogere consumptie van volkorenproducten beschermend te werken tegen overgewicht.

Maatschappelijke impact

Een aanzienlijk deel van de vermijdbare ziektelast en sterfte hangt samen met het voedingspatroon. Daarbij staat een lage inname van volkorengranen op nummer twee van voedings-gerelateerde doodsoorzaken, zelfs vóór de te lage inname van fruit, noten en groenten.

Prof.Dr. Dominique Vandijck (gezondheidseconoom, lid van College van de Hoge Gezondheidsraad): “Volkorenbrood is veel meer dan een basisproduct. Het is een dagelijkse investering in je gezondheid. Dankzij de hoge hoeveelheid vezels, vitaminen en voedzame granen helpt het het risico op heel wat aandoeningen zoals darmkanker, suikerziekte en hart- en vaatziekten verlagen. Vanuit gezondheidseconomisch perspectief zijn het precies zulke eenvoudige, betaalbare keuzes die niet alleen gezondheidswinst opleveren voor mensen, maar op termijn zo ook mee helpen om onze gezondheidszorg toegankelijk en betaalbaar te houden. Preventie begint niet in het ziekenhuis, maar gewoon aan de keukentafel.”

 

Bronnen:

Sciensano: Voedingsaanbevelingen: Volkoren graanproducten, Voedselconsumptiepeiling 2022-2023, Juni 2025, Brussel, België, https://www.sciensano.be/nl/resultaten-van-de-nationale-voedselconsumptiepeiling-2022-2023/voedingsaanbevelingen/volkoren-graanproducten
Profacts 2026, in opdracht van Instituut Brood & Gezondheid vzw

Afshin, A., Sur, P. J., Fay, K. A., Cornaby, L., Ferrara, G., Salama, J. S., ... & Murray, C. J. (2019). Health effects of dietary risks in 195 countries, 1990–2017: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2017. The Lancet, 393(10184), 1958-1972.

WholEUGrain 2021.Whole Grain: definition, evidence base review, sustainability aspects and considerations for a dietary guideline. Lourenço S (Ed.). WholEUGrain: Copenhagen